Yargıtay İlamları Işığında Kesinleşmeden İcraya Konulamayacak Kararlar

Mahkeme ilamlarının icra edilebilmesi için kesinleşme gerekip gerekmediği, uygulamada sıklıkla tereddüt yaratan konulardan biridir. Türk hukukunda temel kural, mahkeme kararlarının icrası için kesinleşme şartının aranmamasıdır. Ancak kanun kimi kararların doğurduğu ağır sonuçlar ve geri dönülmesi güç etkiler nedeniyle bazı ilamların kesinleşmeden icraya konulmasını yasaklamıştır.

Bu içerikte; hangi kararların kesinleşmeden icra edilemeyeceği, kararların fer’ilerinin (yargılama gideri, vekalet ücreti, faiz vb.) nasıl değerlendirildiği ve Yargıtay’ın yerleşik içtihadı ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.

1. Kesinleşmeden İcraya Konulamayacak İlam Türleri

Kanunda kesinleşme şartı aranan kararlar üç ana kategori altında toplanmaktadır:

a) Taşınmaz Malın Aynına İlişkin Kararlar

Taşınmazın mülkiyetine veya taşınmaz üzerindeki sınırlı ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmeden icra edilemez.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu durumu şu şekilde ifade eder:

“Kişiler hukuku, aile hukuku ve taşınmaz mal ile ilgili ayni haklara ilişkin kararlar kesinleşmedikçe yerine getirilemez.”(Yargıtay HGK, 2012/823 Es.)

Kesinleşmeden icraya konulamayacak bu kararlara örnekler:

• Tapu iptali ve tescil

• Taşınmazın mülkiyetine ilişkin müdahalenin men’i

• Yıkım kararları

  
  

Örnek Yargıtay kararları:

• Yargıtay 8. HD, 2016/19646

• Yargıtay 8. HD, 2012/12107

• Yargıtay 12. HD, 2025/951

Buna karşılık ecrimisil, şahsi hakka dayalı müdahalenin men’i veya tasarrufun iptali gibi davalara ilişkin kararlar kesinleşmeden icra edilebilir:

“Gayrimenkulün aynına ilişkin olmayan ilamların icraya konulabilmesi için kesinleşmesine gerek yoktur.”(Yargıtay 12. HD, 2009/7580; 2009/9678)

b) Kişiler ve Aile Hukukuna İlişkin Statü Değiştirici Kararlar

Kişinin şahsi statüsünde değişiklik yaratan kararlar kesinleşmeden icra edilemez:

• Boşanma

• Evlenmenin iptali

• Velayet

• Babalık

• Nesep tashihi

Yargıtay bu alanı şu şekilde çerçeveler:

“Kişinin doğrudan şahsı ya da ailevi yapısı ile ilgili hukuki durumunda değişiklik yaratan ilamlar kesinleşmedikçe icra edilemez.”(Yargıtay 12. HD, 2018/7472)

Bu nedenle boşanma hükmü kesinleşmeden kimlik değişikliği, nüfus kayıt işlemleri yapılamaz.

c) Diğer Kanuni İstisnalar

Kanunda özel olarak kesinleşmesi gereken kararlar da mevcuttur. Bunlara örnek:

• Menfi tespit davası kararları

• Ceza mahkemesi mahkûmiyet hükümlerinin tazminat ve gider kısımları

• Sayıştay ilamları(Zehra Kurt – 902212)

• Yabancı mahkeme kararlarının tenfiz kararları

• Kira uyarlama (kira bedeli tespiti) kararları

2. Kararların Fer'ilerinin Durumu: Vekalet Ücreti, Yargılama Gideri ve Faiz

İlamın fer’ileri kural olarak asıl kararın kaderine tabidir.

Yargıtay bu ilkeyi istikrarlı şekilde şöyle açıklar:

“İlam bir bütün olup, ilamda yer alan eklentiler de aynı kurala tâbidir.”(Yargıtay 12. HD, 2021/3801)

Bu nedenle:

➡️ Asıl ilam kesinleşmeden icra edilemiyorsa, fer’ileri de edilemez.➡️ Vekalet ücreti – yargılama gideri – faiz de ancak karar kesinleşince takip edilebilir.

“İlamın esasına ilişkin hüküm kesinleşmeden, vekalet ücreti ve yargılama giderleri de icra takibine konu edilemez.”(Yargıtay 12. HD, 2022/8630)

3. Genel Kurala Önemli İstisnalar

Her fer’i aynı sonuca tabi değildir. Bazı önemli istisnalar mevcuttur.

a) Boşanma Davalarının Fer'ileri (Nafaka, Tazminat)

Boşanma kararının kendisi kesinleşmeden icra edilemez.Ancak boşanma kesinleştikten sonra:

➡️ Nafaka➡️ Maddi tazminat➡️ Manevi tazminat➡️ Vekalet ücreti➡️ Yargılama gideri

için ayrıca fer’i yönünden kesinleşme aranmaz.

“Boşanma hükmü kesinleşmiş ise, eklentilerin infazı için ayrıca kesinleşme gerekmez.”(Yargıtay 12. HD, 2018/4469)

b) Tedbir Nafakası

Mahkeme ara kararına bağlıdır, kesinleşmesi gerekmez:

(Yargıtay 12. HD, 2018/5511)

c) İlamsız İcraya Konu Olabilen Nafaka

Nafaka, yaşam hakkıyla bağlantılı olduğundan özel koruma altındadır. Nafakaya ilişkin kararların kesinleşmeden icrası mümkündür.

4. Karma İlamlarda Ayrı Değerlendirme

Bir ilamda hem kesinleşmesi gereken hem de gerekmeyen hükümler varsa:

• Tapu iptali (kesinleşmeli)

• Maddi tazminat (kesinleşmeden takip edilebilir)

birlikte bulunabilir.

Yargıtay uygulaması:

➡️ Her talep kendi hukuki rejimine tabidir.

(Yargıtay 12. HD, 2011/1950)

Bir ilamın icraya konulup konulamayacağı, kararın:

• Taşınmazın aynına ilişkin olup olmadığına,

• Kişinin statüsünü değiştirip değiştirmediğine,

• Kanunda sayılan istisnai kategorilerde yer alıp almadığına

göre belirlenir.

Genel prensipler:

✔ Taşınmazın aynına ilişkin kararlar kesinleşmeden icra edilemez.✔ Boşanma gibi statü değiştirici kararlar kesinleşmeden uygulanamaz.✔ Şahsi haklara yönelik kararlar kesinleşmeden icra edilebilir.✔ Fer’iler asıl ilama tabidir, ancak nafaka ve Yargıtay vekalet ücreti istisnadır.

Kesinleşmesi gereken bir kararın veya fer’ilerinin icraya konulması, borçlu tarafından süresiz şikayet yoluyla takipten kurtulmayı sağlar.