Kiracının Evcil Hayvan Beslemesi, Tahliye Koşulları ve Yargıtay Kararları

Günümüzde apartman ve site yaşamında en sık karşılaşılan hukuki uyuşmazlıklardan biri, kiracının bağımsız bölümlerde evcil hayvan beslemesidir. Bu konu; kira sözleşmesi hükümleri, Kat Mülkiyeti Kanunu (KMK) ve özellikle apartman/site yönetim planı çerçevesinde değerlendirilmektedir. Akpınar Hukuk ve Danışmanlık olarak, Yargıtay içtihatları ışığında ev sahibinin veya site yönetiminin müdahale sınırlarını ve tahliye süreçlerini sizler için analiz ettik.

Kiracının Evcil Hayvan Beslemesi Hususunda Yönetim Planının Bağlayıcılığı: "Yasak Varsa Mutlaktır"

Yargıtay kararlarında, apartman veya site yönetim planı, tüm kat maliklerini ve taşınmazı kullanan kiracıları bağlayan bir sözleşme niteliğinde kabul edilir. Evcil hayvan besleme konusunda yönetim planındaki hükümler birincil derecede bağlayıcıdır.

Yasak Varsa Kesin Uygulama

Eğer yönetim planında evcil hayvan beslenmesi açıkça yasaklanmışsa (örneğin; "bağımsız bölümlerde kedi, köpek vb. hayvan beslenemez" hükmü varsa), hayvanın çevreye rahatsızlık verip vermediğine bakılmaksızın tahliyesine karar verilmektedir. Yargıtay 18. Hukuk Dairesi (2013/5134) ve Yargıtay 20. Hukuk Dairesi (2017/2876) kararlarında vurgulandığı üzere; yönetim planındaki bu yasak mutlaktır ve mahkemeler somut bir rahatsızlık aramaksızın planı uygulamak zorundadır.

İzne Tabi Durumlar ve Rıza

Yönetim planında hayvan beslenmesi "kat malikleri kurulunun müsaadesine" tabi tutulmuşsa ve bu izin usulüne uygun şekilde alınmamışsa, hayvanın taşınmazdan uzaklaştırılmasına hükmedilir (Yargıtay 20. HD - 2017/3913, 2017/4614).

Yasak Yoksa "Rahatsızlık" Kriteri

Yönetim planında yasaklayıcı bir hüküm bulunmadığı durumlarda ise müdahale edilebilmesi için hayvanın diğer sakinlere "tahammül sınırlarını aşan" bir rahatsızlık (aşırı gürültü, koku, saldırganlık vb.) verdiğinin somut delillerle ispatlanması şarttır (Yargıtay 20. HD - 2018/6520).

Kiralananın "Açıktan Fena Kullanımı" ve Tahliye

Kiracının evcil hayvan besleme eylemi, taşınmaza fiziksel zarar veriyor veya komşular için yaşamı çekilmez kılıyorsa, bu durum Türk Borçlar Kanunu kapsamında "açıktan fena kullanım" olarak nitelendirilir. Bu durum, sadece hayvanın değil, kiracının da taşınmazdan tahliyesine yol açabilir.

• Aşırı Sayıda Hayvan ve Hijyen: Yargıtay 3. Hukuk Dairesi (2017/9161) kararında, bir bahçeli evde 98 adet köpek beslenmesini, koku ve gürültü nedeniyle taşınmazın bir "hayvan barınağına" dönüştürülmesini sözleşmeye aykırılık ve açıktan fena kullanım sayarak tahliye kararını onamıştır.

• Güvenlik Tehdidi: Yargıtay 6. Hukuk Dairesi (2009/9297), 9-15 arası köpeğin beslendiği ve komşulara saldırıldığı durumlarda ihtar şartı aranmaksızın tahliye yolunu açık görmüştür. Ayrıca bir köpeğin komşunun çocuğunu ısırması da KMK m.18 kapsamında "birbirini rahatsız etmeme" yükümlülüğüne aykırılık teşkil eder (Yargıtay 18. HD - 2008/4963).

Müdahalenin Sınırları ve Orantılılık İlkesi

Hukuk sistemimiz, ihlal durumunda verilen kararların orantılı olmasını gözetir. Bu noktada "hayvanın tahliyesi" ile "kiracının tahliyesi" arasında ince bir çizgi vardır.

• Öncelik Hayvanın Uzaklaştırılmasında: Yargıtay 5. Hukuk Dairesi (2020/7816), yönetim planında yasak olmasına rağmen hayvan besleyen kiracıya karşı açılan davada, doğrudan kiracının tahliyesi yerine, öncelikle "hayvanın bağımsız bölümden uzaklaştırılmasına" karar verilmesi gerektiğini belirtmiştir. Kiracının tahliyesi, ancak mahkeme kararına rağmen hayvanın uzaklaştırılmaması durumunda gündeme gelir.

• Ortak Alan Kısıtlamaları: Hayvanın daire içinde beslenmesi serbest olsa dahi, ortak alanlarda (merdiven, bahçe) başıboş bırakılması veya kulübe yapılması engellenebilir (Yargıtay 18. HD - 2010/3306). Ortak alanlarda yoğun kedi beslenmesinin araçlara zarar vermesi de önleme davasına konu olabilir (Yargıtay 20. HD - 2017/3262).

İspat Yükümlülüğü ve Dava Ehliyeti

Bir hayvanın rahatsızlık verdiği iddia ediliyorsa, bu durumun genel geçer ifadelerle değil; tanık beyanları, keşif ve bilirkişi raporları ile kanıtlanması gerekir. Yargıtay 20. Hukuk Dairesi (2018/6520), sadece genel kurul kararına dayanarak yasaklama yapılamayacağını, somut rahatsızlığın bilimsel verilerle (ses ölçümü, hijyen raporu vb.) tespit edilmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Önemli bir usul kuralı olarak; site yöneticisinin, kat malikleri kurulundan özel bir yetki almadıkça, "hayvanın tahliyesi" davası açma ehliyeti bulunmamaktadır (Yargıtay 5. HD - 2024/1124). Bu davalar genellikle doğrudan zarar gören kat malikleri tarafından açılmalıdır.

Hoşgörü Sınırı ve Güncel Yaklaşımlar

Son dönem kararlarında Yargıtay’ın "hoşgörü sınırlarını" da gözettiği görülmektedir. Örneğin; Yargıtay 5. Hukuk Dairesi (2024/13991), çok sayıda hayvan beslenmesi yerine, tahammül sınırları içerisinde kabul edilebilecek "bir adet köpek ve bir adet kedi" ile sınırlandırma getiren yerel mahkeme kararını onayarak dengeleyici bir yaklaşım sergilemiştir.

Sonuç olarak; yönetim planı hükümleri ve komşuluk hukuku, evcil hayvan besleme hakkının sınırlarını belirlemektedir. Kiracıların, taşınmazı kiralarken yönetim planını incelemeleri ve komşuluk haklarına saygı göstermeleri hukuki uyuşmazlıkların önüne geçecektir.