Maaşa Haciz Gelir mi? Hangi Durumlarda Haciz Kaldırılır?

Maaşına haciz gelen bir borçlu için süreç çoğu zaman karmaşık ve yıpratıcı olabilir. Ancak Türk hukuk sistemi, borçlunun hem geçim hakkını hem de adil yargılanma hakkını koruyan bir dizi yasal güvence öngörmektedir. Bu yazıda, maaşa haciz gelmesi durumunda izlenebilecek hukuki yollar, Yargıtay kararları ışığında ayrıntılı olarak ele alınmıştır.

1. Maaş Haczi Nedir ve Maaşa Haciz Gelmesi Durumunda Hangi Mahkemeye Başvurulur?

Maaş haczi, borçlunun maaşının bir kısmına alacaklının talebiyle icra dairesi aracılığıyla el konulması işlemidir. Ancak bu işlem sınırsız değildir. Maaş haczine ilişkin usulsüzlükler karşısında borçlunun başvurabileceği temel yol, İcra Hukuk Mahkemesi’ne “şikâyet” başvurusudur.

Ayrıca maaş haczi sürekli bir işlem olduğundan, şikâyet için öngörülen 7 günlük süre her ay yapılan kesintiyle yeniden başlar (Yargıtay 8. HD, 2017/11900).

2. Maaş Haczinde Yasal Kesinti Sınırı

Türk hukuku, işçinin geçimini güvence altına almak amacıyla kesinti oranını sınırlandırmıştır.4857 sayılı İş Kanunu’nun 35. maddesi ve İİK’nın 83. maddesi uyarınca maaşın en fazla dörtte biri (1/4) haczedilebilir.

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi’nin 2009/20792 sayılı kararında bu ilke açıkça belirtilmiştir:

“İşçinin maaşının dörtte birinden fazlası haczedilemez; birden fazla haciz olsa dahi toplam kesinti bu oranı aşamaz.”

Ayrıca ikramiye, prim ve fazla mesai gibi ücret ekleri de aynı sınıra tabidir (Yargıtay 12. HD, 2009/16827).Yargıtay 2023/3040 sayılı kararında ise “fazla mesai, evlilik, çocuk zamları ve primlerin haczedilemeyeceği” netleştirilmiştir.

3. Borçlunun Muvafakati (Rızası) Ne Kadar Etkilidir?

Borçlunun rızası, maaş haczinin geçerliliğini doğrudan etkileyebilir. Yargıtay’a göre, hacizden önce verilen muvafakatler geçersiz, haciz sırasında veya sonrasında verilenler ise geçerlidir.

Yargıtay 12. HD, 2016/24907 sayılı kararında bu durumu şöyle açıklamıştır:

“Borçlunun, hacizden önceki bir dönemde verdiği rıza geçersizdir; ancak haciz işlemi sırasında verdiği muvafakat geçerlidir.”

Dolayısıyla, haciz işlemi sonrasında maaşından yasal sınırın üzerinde kesinti yapılmasına onay veren borçlu, sonradan bu kesintiyi iptal ettiremez (Yargıtay 12. HD, 2016/21053).

4. Birden Fazla Haciz Olması Halinde Sıra Kuralı

Bir maaş üzerinde birden fazla haciz varsa, bunlar sıraya konulur. Yargıtay 12. HD, 2007/10603 sayılı kararında bu kuralı şu şekilde ifade etmiştir:

“Birden fazla haciz var ise sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez.”

Bu kurala aykırı olarak aynı anda birden fazla kesinti yapılması açık usulsüzlüktür (Yargıtay 12. HD, 2013/34352).

5. Haczin Kaynağına Göre Görevli Mahkeme

Her maaş haczi aynı mahkemenin yetkisine girmez. Haczin kaynağına göre görevli mahkeme değişebilir:

• Vergi borçları için → Vergi Mahkemesi (Yargıtay 12. HD, 2016/1996)

• Kurum hatası (örneğin SGK) için → İş Mahkemesi (Yargıtay 21. HD, 2009/4325)

• Bankanın sözleşmesel blokesi için → Genel Mahkemeler (Yargıtay 19. HD, 2017/5165)

Bu ayrım, yanlış mercie başvuru nedeniyle sürecin uzamasını önlemek açısından kritik öneme sahiptir.

6. Emekli Maaşlarında Haciz Uygulaması

Emekli maaşları özel korumaya tabidir.5510 sayılı Kanun’un 93. maddesi gereği, nafaka ve SGK alacakları dışında emekli maaşına haciz konulamaz. Yargıtay 12. HD, 2019/218 sayılı kararında bu durumu şöyle açıklar:

“Borçlunun emekli maaşı üzerine, rızası olmaksızın konulan hacizler şikâyet üzerine kaldırılmalıdır.”

Ancak maaş banka hesabına yatırıldıktan sonra durum değişir. Yargıtay 8. HD, 2015/23126 sayılı kararında, hesaba yatan paranın “maaş niteliğini kaybedip tasarruf hesabı haline geldiğini” belirtmiştir. Bu noktada haczin kapsamı, somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

7. Yargıtay’ın Görüşü: Maaş Haczi Süreklidir

Yargıtay, maaş haczinin tek seferlik değil sürekli bir işlem olduğunu vurgulamaktadır. Bu nedenle her ay yapılan kesinti, yeni bir şikâyet hakkı doğurur (Yargıtay 8. HD, 2017/11900). Bu içtihat, borçlular açısından son derece önemli bir hak koruması sağlamaktadır.

Maaş haczi süreci, görünürde basit olsa da ciddi usul hatalarına açık bir alandır.Yargıtay kararlarının da gösterdiği üzere, yanlış mahkemeye başvuru, süre aşımı, veya muvafakatın yanlış yorumlanması durumunda borçlu önemli hak kayıpları yaşayabilir.

Büyükçekmece merkezli hukuk büromuz, maaş haczi işlemleriyle ilgili olarak müvekkillerine kapsamlı hukuki destek sağlamaktadır. Büyükçekmece avukat ekibimiz, İcra Hukuk Mahkemesi şikâyet başvurularından emekli maaşlarının korunmasına kadar tüm süreçlerde etkili temsil sunar.

Maaş haczi, borçlunun gelirine doğrudan müdahale eden ciddi bir icra işlemidir. Ancak borçlunun hem kanun hem de Yargıtay içtihatlarıyla korunan hakları mevcuttur. Usulsüz veya haksız hacizlere karşı, borçluların İcra Hukuk Mahkemesi’ne şikâyet, vergi borçları için Vergi Mahkemesi’ne başvuru gibi yollarla itiraz etmesi mümkündür.

Yargıtay’ın son yıllardaki kararları, özellikle haciz oranı, emekli maaşı ve muvafakat konularında borçlunun lehine güçlü koruma mekanizmaları geliştirmiştir. Doğru hukuki destekle, borçluların maaşları üzerindeki haksız hacizlerin kaldırılması mümkündür.