Selde ve Su Baskınında Aracı Zarar Görenler Ne Yapmalı? (Kasko Teminatı, Belediye Sorumluluğu ve Tazminat Davası)

Aşırı yağışlar, tıkanan mazgallar, taşan dereler ve yetersiz altyapı sistemleri neticesinde araçların suya gömülmesi, sürüklenmesi veya kullanılamaz hale gelmesi özellikle büyükşehirlerde ve kıyı bölgelerinde sıkça yaşanmaktadır. Sel felaketi sonrası mağdur olan araç sahipleri; "Kaskom sel hasarını öder mi?", "Kaskom yoksa belediyeye veya Karayollarına dava açabilir miyim?", "Zararı almak için hangi mahkemeye başvurmam gerekir?" sorularıyla karşı karşıya kalır. Arama motorlarında vatandaşlar tarafından yoğun şekilde araştırılan selde aracı zarar görenler ne yapmalı sorusu; kasko poliçelerindeki tabii afet teminatlarını, idarenin hizmet kusurunu (altyapı ihmalleri) ve adli/idari yargıda açılacak maddi tazminat davalarını ifade eder.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, Yargıtay 4. ve 17. Hukuk Daireleri kararları ile Uyuşmazlık Mahkemesi içtihatları çerçevesinde; sel hasarında izlenecek adımları, kaskonun rücu hakkını ve belediyeye karşı tazminat davası usulünü inceliyoruz.

1. Kaskolu Araçlar İçin Süreç: Hasarın Tahsili ve Sigortacının Rücu Hakkı

Aracında kasko sigortası bulunan araç sahipleri açısından süreç doğrudan sigorta şirketi üzerinden yürütülür:

• Poliçe Kapsamı ve Kusur Durumu: Kasko poliçelerinde "sel ve su baskını teminatı" standart veya ek teminat olarak yer alır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi kararlarında benimsendiği üzere; kasko sigortası, teminat dışı istisnai haller saklı kalmak kaydıyla, sigortalının kusurlu davranışları neticesinde oluşan zararları dahi karşılamakla yükümlüdür.

• Sigorta Şirketinin Halefiyeti ve İdareye Rücu Davası: Kasko şirketi, eksper marifetiyle hasar bedelini tespit edip sigortalısına ödedikten sonra Türk Ticaret Kanunu m. 1472 uyarınca sigortalısının haklarına halef olur. Zarara yol açan olayda belediyenin mazgal tıkanıklığı, rögar kapağı taşması veya yol altyapı kusuru varsa; sigorta şirketi ödediği parayı ilgili kamu kurumundan rücuen tazminat davası yoluyla geri alır.

2. Selde Aracı Zarar Gören Kaskosu Olmayan Araç Sahipleri Ne Yapmalı? (İdarenin Hizmet Kusuru)

Aracında kasko poliçesi bulunmayan (yalnızca zorunlu trafik sigortası olan) araç sahiplerinin zararı sigorta şirketince karşılanmaz; zira trafik sigortası yalnızca karşı tarafa verilen zararları teminat altına alır. Bu durumda zarar gören malikler doğrudan kamu idarelerine başvurmalıdır:

• Hizmet Kusurunun Varlığı: İdare (Büyükşehir Belediyesi, İlçe Belediyesi, Su ve Kanalizasyon İdaresi veya Karayolları Genel Müdürlüğü); yolların bakımını yapmak, yağmur suyu tahliye kanallarını açık tutmak, mazgalları temizlemek ve yol güvenliğini sağlamakla yasal olarak yükümlüdür. Bu hizmetlerin gereği gibi yürütülmemesi veya geç yürütülmesi "hizmet kusuru" oluşturur.

• Delil Tespiti ve Tutanak: Sel anında araç çalıştırılmamalı, su seviyesini ve olay yerini gösteren fotoğraf ve video kayıtları alınmalı; itfaiye veya polis/zabıta ekiplerine hasar tespit tutanağı tutturulmalı veya derhal Sulh Hukuk Mahkemesi'nden delil tespiti istenmelidir.

3. Görevli Mahkeme Çatışması: İdari Yargı mı, Adli Yargı mı?

Belediyeye veya Karayolları Genel Müdürlüğü'ne karşı açılacak tazminat davalarında yargı kollarının görev alanı hususunda yargı uygulamasında iki temel yaklaşım bulunmaktadır:

1.İdari Yargı Kolu (Tam Yargı Davası):1. Yaklaşım.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin yerleşik kararlarına göre; yol yapım ve bakımı, mazgal temizliği ve su tahliyesi kamusal bir hizmettir. Bu hizmetin kötü işlemesinden (hizmet kusurundan) doğan zararların tazmini için 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) m. 2 gereğince İdare Mahkemesi'nde Tam Yargı Davası açılmalıdır. Dava açılmadan önce İYUK m. 13 uyarınca ilgili idareye yazılı ön başvuru yapılması zorunludur.

2.Adli Yargı Kolu (Asliye Hukuk Mahkemesi):2. Yaklaşım.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi ve bu kararlarda dayanak yapılan Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarına göre; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 110. maddesi gereğince, karayolunda meydana gelen trafik kazaları ve yol kusurlarından doğan tazminat davalarında kamu kurumları aleyhine dahi olsa görüm ve çözüm yeri Adli Yargıdır (Asliye Hukuk Mahkemesi).

Sel Hasarında Kasko ve İdare Sorumluluğu Tablosu

Durum ve Kapsam	Hukuki Dayanak	Başvurulacak Merci	Yargıtay ve Yasa Kuralı
Kaskolu Araç Sahipleri	Kasko Sigorta Poliçesi / TTK	İlgili Kasko Şirketi	Eksper raporuyla hasar bedeli alınır; sigorta şirketi idareye rücu eder.
Kaskosuz Araç Sahipleri	Hizmet Kusuru / İYUK m. 2	İlgili Belediye veya Karayolları	Mazgal/altyapı ihmali kanıtlanarak tam yargı davasıyla zarar ispatlanır.
İdari Yargı Yaklaşımı	İYUK m. 2 & HGK Kararları	İdare Mahkemesi (Tam Yargı)	Kamusal altyapı hizmet kusurlarında İdare Mahkemesi görevlidir.
Adli Yargı Yaklaşımı	KTK m. 110 & Uyuşmazlık Mah.	Asliye Hukuk Mahkemesi	Karayolundaki yol kusurlarından doğan davalarda adli yargı görevlidir.
Zorunlu Ön Başvuru (İdari Yargı)	İYUK m. 13	İlgili İdare (Belediye vb.)	İdareye dava açılmadan önce zararın ödenmesi için yazılı talepte bulunulur.