Velayet Davasında Çocuğun Görüşü Kaç Yaşından İtibaren Alınır?

Velayet davaları, boşanma sürecinin en hassas ve çocuk odaklı yürütülmesi gereken aşamasıdır. Ebeveynler arasındaki çekişmenin ortasında kalan çocuğun, kendi geleceği hakkında söz sahibi olup olamayacağı ise hem uluslararası sözleşmeler hem de iç hukukumuzla güvence altına alınmıştır.

2026 yılı güncel Yargıtay içtihatları doğrultusunda, velayet davasında çocuğun görüşünün hangi yaştan itibaren ve ne şekilde alınması gerektiğini detaylandırıyoruz.

Velayet Davasında Çocuğun Görüşü Kaç Yaşından İtibaren Alınır?

Yargıtay kararlarında velayet düzenlemesi yapılırken çocuğun görüşünün alınması zorunluluğu, uluslararası sözleşmelere ve iç hukuktaki "üstün yarar" ilkesine dayanmaktadır. Bu kapsamda; Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin 12. maddesi ile Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi’nin 3. ve 6. maddeleri uyarınca, idrak çağındaki çocukların kendilerini ilgilendiren konularda görüşlerinin alınması ve bu görüşlere gereken önemin verilmesi gerektiği vurgulanmaktadır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 14.12.2022 tarih, 2022/8474 E. - 2022/10463 K.; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 22.04.2025 tarih, 2024/6563 E. - 2025/4123 K.).

Türk Medeni Kanunu m. 339/3 uyarınca da çocuğun, olgunluğu ölçüsünde hayatını düzenleme olanağına sahip olduğu ve önemli konularda düşüncesinin göz önünde tutulması gerektiği belirtilmektedir (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu 19.04.2022 tarih, 2019/96 E. - 2022/571 K.).

1. "İdrak Çağı" Kriteri ve Yaş Değerlendirmesi

Yargıtay kararlarında çocuğun görüşünün alınması için takvim yaşına dayalı kesin ve katı bir alt sınır çizilmemekle birlikte, "idrak çağı" (yeterli idrake sahip olma) kriteri esas alınmaktadır. Kararlar incelendiğinde, idrak çağının somut olayın özelliklerine ve çocuğun gelişimine göre esneklik gösterdiği görülmektedir:

• 5 Yaş: Yargıtay bir kararında, 5 yaşındaki bir çocuğun "artık idrak çağında olduğu"nu kabul ederek velayet değerlendirmesinde uzman raporuyla birlikte çocuğun durumunun incelenmesi gerektiğini belirtmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 28.06.2022 tarih, 2022/4523 E. - 2022/6336 K.).

• 7-8 Yaş: Yaklaşık 7-8 yaşındaki çocukların temyiz incelemesi sırasında idrak çağında oldukları kabul edilmiştir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 13.03.2025 tarih, 2024/7439 E. - 2025/2682 K.; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 23.09.2025 tarih, 2025/1822 E. - 2025/7714 K.). Ayrıca 8 yaşındaki çocukların da idrak çağında olduğu vurgulanmıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 11.12.2024 tarih, 2024/1496 E. - 2024/9804 K.; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 03.04.2024 tarih, 2023/5735 E. - 2024/2339 K.).

• 9-12 Yaş ve Üzeri: Yaklaşık 9-12 yaş aralığındaki çocukların idrak çağında oldukları ve görüşlerine başvurulmamasının bozma nedeni teşkil ettiği kararlarda istikrarlı bir şekilde yer almaktadır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 17.03.2022 tarih, 2022/1094 E. - 2022/2537 K.; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 30.05.2023 tarih, 2022/11340 E. - 2023/2740 K.).

2. Çocuğun Görüşünün Alınma Usulü ve Uzman İncelemesi

İdrak çağındaki çocuğun görüşünün alınması re'sen araştırma ilkesi kapsamında zorunlu bir usul işlemidir. Mahkemece yapılması gerekenler şu şekilde özetlenmiştir:

• Çocuğun bizzat hakim tarafından veya istinabe yoluyla dinlenilmesi,

• Çocuğun eğitim, kültür ve yaşam olanakları bakımından nerede yaşamak istediği konusunda bilgilendirilmesi,

• Anne ve babanın barınma ve yaşama koşullarını da değerlendiren kapsamlı bir sosyal inceleme raporu (SİR) alınması,

• Çocuğun tercihinin uzman heyet raporu ve diğer delillerle birlikte değerlendirilmesi (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 07.06.2021 tarih, 2021/3459 E. - 2021/4558 K.; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 03.02.2025 tarih, 2024/4163 E. - 2025/804 K.).

3. Çocuğun Üstün Yararı ve Görüşün Bağlayıcılığı

Yargıtay, idrak çağındaki çocuğun görüşünün alınmasını zorunlu tutmakla birlikte, bu görüşün hakim için mutlak bağlayıcı olmadığını belirtmektedir. Çocuğun "üstün yararı" gerektirdiği takdirde, ifade ettiği görüşün aksine karar verilmesi mümkündür. Ancak bu durumda, çocuğun görüşünden neden ayrılındığının gerekçelendirilmesi ve kararın tüm delillerle desteklenmesi gerekmektedir (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 24.02.2020 tarih, 2020/28 E. - 2020/1504 K.; Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 28.03.2023 tarih, 2022/11426 E. - 2023/1385 K.).

4. Kamu Düzeni ve Hakim Re'sen Değerlendirme

Velayet davalarında çocuğun görüşünün alınması kamu düzenine ilişkin olup, taraflar velayet konusunda anlaşmış olsalar dahi idrak çağındaki çocuğun beyanının alınması ve hakimin re'sen değerlendirme yapması zorunludur (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 03.11.2025 tarih, 2025/1980 E. - 2025/9284 K.). Yaklaşık 8 yaşındaki bir çocuğun idrak çağında olduğu kabul edilerek görüşünün alınması gerektiği, babanın "8 yaş idrak çağı değildir" yönündeki savunmasının Yargıtay tarafından kabul görmediği saptanmıştır (Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 02.04.2024 tarih, 2024/1448 E. - 2024/2281 K.).

Yargıtay içtihatları uyarınca velayet davalarında çocuğun görüşünün alınması için sabit bir yaş sınırı bulunmamakla birlikte, "idrak çağı" kriteri esas alınmaktadır. 5 yaşından itibaren çocukların idrak çağında olabileceği kabul edilmekte; özellikle 7-8 yaş ve üzerindeki çocukların görüşlerinin alınmaması mutlak bir bozma nedeni olarak görülmektedir.