Kapora Geri Alınabilir mi?

Kapora, günlük hayatta sıkça kullanılsa da hukuki niteliği çoğu zaman yanlış bilinir. "Kapora verdim, yanarsa yanar" düşüncesi her zaman doğru değildir. Kaporanın geri alınıp alınamayacağı; sözleşmenin türüne, kaporanın niteliğine ve sözleşmenin neden sona erdiğine göre değişir.

Kapora Nedir, Hukuken Ne Anlama Gelir?

Türk Borçlar Kanunu’na göre taraflar arasında verilen para, aksine açık bir anlaşma yoksa bağlanma parası (pey akçesi) sayılır. Bu para, sözleşmenin kurulduğunu gösterir ve sözleşme geçerli şekilde tamamlanırsa asıl borçtan düşülür.

Ancak sözleşmede açıkça “cayma parası” olduğu yazıyorsa durum değişir. Cayma parası kararlaştırılmışsa:

• Parayı veren sözleşmeden dönerse verdiği parayı geri alamaz.

• Parayı alan sözleşmeden dönerse aldığı paranın iki katını iade etmek zorundadır.

Yargıtay uygulamasında, kaporanın cayma parası olduğunu ispat yükü bunu iddia edene aittir. Sözleşmede açık bir düzenleme yoksa kapora otomatik olarak yanmaz.

Kapora Hangi Durumlarda Geri Alınır?

Kapora, özellikle şu hâllerde geri istenebilir:

• Sözleşme karşı tarafın kusuru nedeniyle feshedilmişse

• Alıcı veya kiracı haklı bir sebeple sözleşmeden dönmüşse

• Sözleşme hukuken geçersizse (örneğin taşınmaz satışı resmi şekilde yapılmamışsa)

• Satılan mal veya taşınmaz ayıplıysa

• Taahhüt edilen şartlar gerçekleşmemişse

Bu durumlarda “kapora iade edilmez” şeklindeki genel ifadeler çoğu zaman geçerliliğini kaybeder.

Kira Sözleşmelerinde Kapora ve Depozito

Kira ilişkilerinde kapora ile depozito sıkça karıştırılır. Kiralanan taşınmaz:

• Kullanıma uygun şekilde teslim edilmemişse,

• İnşaat hâlindeyse,

• Sözleşmeye aykırı şekilde feshedilmişse,

kiracı ödediği kapora veya depozitoyu geri isteyebilir. Ancak kiracının iade talep edebilmesi için taşınmazı usulüne uygun tahliye etmesi ve anahtarı teslim ettiğini ispatlaması gerekir.

Sözleşmede açıkça "kiracı cayarsa kapora iade edilmez" hükmü varsa ve kiracı haksız fesih yapmışsa, bu durumda kapora geri alınamayabilir.

Satış Sözleşmelerinde Kapora İadesi

Taşınmaz ve araç satışlarında en kritik nokta resmi şekil şartıdır. Noter veya tapu müdürlüğünde yapılmayan satış sözleşmeleri geçersizdir. Bu tür geçersiz sözleşmelerde:

• Kapora iade edilmez hükmü geçerli olmaz,

• Taraflar verdiklerini sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri alabilir.

Ayrıca satış konusu mal veya taşınmaz ayıplıysa, alıcı sözleşmeden dönerek kaporasını talep edebilir.

Emlakçıya Verilen Kapora Geri Alınır mı?

Kapora bir emlakçıya verilmişse ve satış gerçekleşmemişse, emlakçının hizmetini yerine getirip getirmediği önemlidir. Satış kurulmamış veya emlakçı yükümlülüklerini ihlal etmişse, alınan kaporanın iadesi gerekir.

Kapora İadesinde Bedel Nasıl Hesaplanır?

Uzun süre sonra yapılan iade taleplerinde Yargıtay, paranın alım gücünün korunmasını esas alır. Enflasyon nedeniyle değer kaybı oluşmuşsa, iade edilecek bedel güncellenerek hesaplanabilir.

Geçersiz bir sözleşmeye güvenilerek ödeme yapılmışsa, sadece kapora değil, bu süreçte uğranılan zararlar da talep edilebilir.

Kapora her durumda yanmaz. Sözleşmenin geçerliliği, kaporanın niteliği ve fesihte kimin kusurlu olduğu belirleyicidir. Özellikle “kapora iade edilmez” ibaresi tek başına bağlayıcı değildir. Her somut olay kendi şartları içinde değerlendirilmelidir.

Bu tür uyuşmazlıklarda hak kaybı yaşamamak için sözleşme metni ve ödeme şekli mutlaka hukuki açıdan incelenmelidir.