top of page

Hacizli Eve Anne, Baba veya Eşin Eşyası Dahil Edilebilir mi? İstihkak İddiası ve Davası (İİK m. 96-99)

11 dakika önce
4 dakikada okunur
İcra müdürlüğü haciz tutanağını, beyaz eşya fatura ve banka ödeme dekontlarını, İcra ve İflas Kanunu mevzuat kitaplarını ve hacizli eve anne baba veya eşin eşyası dahil edilebilir mi konusu kapsamında İcra Hukuk Mahkemesi'ne sunulan istihkak davası dilekçelerini simgeleyen kurumsal icra hukuku görseli.

İcra takibi kesinleşen bir borçlunun ailesiyle birlikte yaşadığı veya anne-babasının ikametgahı olan adrese haciz memurunun gelmesi, uygulamada aile bireylerini en çok paniğe sevk eden durumlardan biridir. Haciz mahallinde anne, baba veya eşin "Bu buzdolabı benim üzerime faturalı", "Eşimle mal ayrılığı sözleşmemiz var", "Oğlum burada ikamet etmiyor" şeklindeki beyanları her zaman eşyanın haczedilmesini tek başına engellemez. Arama motorlarında vatandaşlar tarafından en sık aratılan hacizli eve anne, baba veya eşin eşyası dahil edilebilir mi sorusu; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun (İİK) 82/1-3 maddesindeki "lüzumlu ev eşyası haczedilmezliği" kuralını, İİK m. 97/a mülkiyet karinesini ve 7 günlük istihkak davası usulünü doğrudan ilgilendirir.

Yargıtay kararları doğrultusunda; ev hacizlerinde aile bireylerine ait eşyaların korunma sınırlarını, fatura ve banka dekontlarının ispat gücünü ve istihkak prosedürünü inceliyoruz.

1. Hacizli Eve Anne Baba veya Eşin Eşyası Dahil Edilebilir mi? Birinci Koruma Kalkanı: Lüzumlu Ev Eşyası Haczedilemez (İİK m. 82/1-3)

Mülkiyetin kime ait olduğu tartışmasına girmeden önce, İcra ve İflas Kanunu m. 82/1-3 tüm aile bireylerini koruyan temel bir sınır çizmiştir:

  • Ortak Kullanıma Hizmet Eden Lüzumlu Eşyalar: Para, kıymetli evrak, altın, gümüş, değerli taş, antika veya süs eşyası gibi kıymetli şeyler hariç olmak üzere; borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireylerinin kişisel eşyaları ile ailenin ortak yaşamı için lüzumlu olan temel ev eşyaları (tek buzdolabı, çamaşır makinesi, ocak, koltuk takımı, yatak vb.) kesinlikle haczedilemez (Yargıtay 12. HD, E. 2013/21756, K. 2013/30524).

  • Çift Eşya İstisnası: Evde aynı amaca hizmet eden birden fazla eşya varsa (örneğin iki adet televizyon, iki adet klima veya iki adet buzdolabı bulunuyorsa), ailenin ihtiyacına yetecek bir tanesi bırakılarak ikinci/fazla olan eşya haczedilebilir (Yargıtay 12. HD, E. 2015/1100, K. 2015/10128).

  • Kıymetli Eşya ve Ziynetler: Evde bulunan nakit para, külçe/çeyrek altın, değerli tablolar veya antika eşyalar lüzumlu ev eşyası korumasından yararlanamaz; doğrudan hacze konu olur (Yargıtay 12. HD, E. 2012/33251, K. 2013/8924).

Haczedilmesi kanunen mümkün olan ikinci bir eşya veya kıymetli mal söz konusu olduğunda, eşyanın anne, baba ya da eşe ait olduğu iddiası "haczin yapıldığı adresin niteliğine" göre değerlendirilir:


A. Borçlu ile Anne, Baba veya Eş Birlikte Yaşıyorsa

Borçlu ile aile bireylerinin aynı konutta ikamet ettiği durumlarda, İİK m. 97/a uyarınca mülkiyet karinesi borçlu (dolayısıyla alacaklı) lehine işler. Yani evde bulunan tüm eşyaların borçluya ait olduğu varsayılır; eşler arasında noterde yapılmış mal ayrılığı rejimi sözleşmesi bulunması dahi bu yasal karineyi tek başına ortadan kaldırmaz (Yargıtay 17. HD, E. 2009/6800, K. 2010/1326).

  • İspat Yükü Aile Bireyindedir: Anne, baba veya eş, eşyanın kendisine ait olduğunu güçlü ve inandırıcı delillerle kanıtlamak zorundadır (Yargıtay 8. HD, E. 2016/10364, K. 2019/1427).

  • Geçerli Deliller Nelerdir? Borcun doğum tarihinden önceki tarihli düzenlenmiş, satıcı firma kayıtlarına işlenmiş ve bedeli üçüncü kişinin kendi banka hesabından/kredi kartından ödendiği dekontla ispatlanan resmi faturalar mülkiyet karinesini çürütür (Yargıtay 17. HD, E. 2009/3431, K. 2009/6436; E. 2009/4315, K. 2009/7258). Borç doğduktan sonra alelacele düzenlenen adi yazılı kira sözleşmeleri veya elektrik/su abonelikleri tek başına yeterli delil sayılmaz.


B. Kadına, Erkeğe veya Çocuğa Özgü Kişisel Eşyalar

Birlikte oturulan evlerde dahi mahiyeti itibarıyla kadına, erkeğe veya çocuğa ait olduğu açıkça anlaşılan eşyalar o kişinin sayılır (Yargıtay 8. HD, E. 2016/14066, K. 2019/10267). Örneğin kadın çantaları veya kadının kullanımına özgü ziynet eşyaları eşe ait kabul edilir; ancak genel ev eşyaları için soyut "çeyiz eşyası" iddiası fatura yoksa kabul görmez (Yargıtay 17. HD, E. 2012/6289, K. 2012/7453).


C. Borçlu Anne, Baba veya Eski Eşiyle Birlikte Yaşamıyorsa

Haciz, borçlunun kayıtlı adresi olmayan ve fiilen yaşamadığı anne-babasının veya boşandığı eşinin evinde yapılmışsa:

  • Mülkiyet Karinesi Aile Bireyi Lehine Döner: Bu durumda evdeki eşyaların ev sahibi anne, baba veya eski eşe ait olduğu kabul edilir; aksini (eşyaların borçluya ait olduğunu) ispat yükü alacaklıya geçer (Yargıtay 12. HD, E. 2022/9641, K. 2023/2264; Yargıtay 8. HD, E. 2016/909, K. 2018/17955).

  • İstisna: Borçlunun sonradan annesinin yanına taşındığı durumlarda ev eşyaları anneye ait kabul edilse bile, içinde borçluya ait iş evraklarının ve kişisel dosyalarının bulunduğu bilgisayar gibi eşyalar borçlunun sayılır (Yargıtay 21. HD, E. 2007/22215, K. 2008/15763).

Haciz esnasında eşyası haczedilen anne, baba veya eş icra dosyasının tarafı olmadığı için doğrudan icra mahkemesine gidip "haczi kaldırın" diye şikâyet davası açamaz; kanundaki İstihkak Prosedürünü (İİK m. 96-99) işletmek zorundadır (Yargıtay 12. HD, E. 2022/10219, K. 2023/1258):

  1. Haciz Tutanağına İstihkak İddiası Yazdırılması: Haciz anında evde bulunan aile bireyi, haczedilmek istenen eşyanın kendisine ait olduğunu icra memuruna bildirerek haciz tutanağına "istihkak iddiası" olarak geçirtmelidir. Evde kimse yokken haciz yapılmışsa, haczin öğrenildiği tarihten itibaren 7 gün içinde icra müdürlüğüne yazılı dilekçe ile istihkak iddiasında bulunulmalıdır.

  2. İcra Müdürlüğünün İşlemi ve 7 Günlük Dava Süresi:

    • Borçlu ile Birlikte Oturulan Evse (İİK m. 97): İcra müdürü dosyayı İcra Hukuk Mahkemesi'ne gönderir. Mahkeme takibin devamına karar verirse, bu kararın tebliğinden itibaren 7 gün içinde üçüncü kişi (anne, baba veya eş) İcra Hukuk Mahkemesi'nde İstihkak Davası açmak zorundadır.

    • Borçlunun Yaşamadığı Ayrı Bir Evse (İİK m. 99): Mal üçüncü kişinin elinde sayıldığından, icra müdürü bu kez alacaklıya 7 gün içinde istihkak davası açması için süre verir. Alacaklı bu 7 günlük hak düşürücü sürede dava açmazsa, eşya üzerindeki haciz kendiliğinden kalkar.

  3. Satışın Durdurulması ve Teminat: İstihkak davası açıldığında eşyanın icra yoluyla satılmasını önlemek için İcra Hukuk Mahkemesi'nden takibin (satışın) durdurulması talep edilir; mahkeme genellikle eşya bedelinin %15'i civarında nakdi veya banka teminat mektubu karşılığında satışı durdurur.



bottom of page