top of page

Valeye Verilen Araç Kaza Yaparsa Ne Yapılır? İşletmenin Sorumluluğu, Değer Kaybı ve Tazminat Davası

4 dakika önce
3 dakikada okunur
Otel veya AVM girişinde vale görevlisine teslim edilen araç anahtarını, hasar tespit tutanaklarını, Türk Borçlar Kanunu mevzuat kitaplarını ve valeye verilen araç kaza yaparsa ne yapılır konusu kapsamında Tüketici Mahkemesi'ne sunulan tazminat dava dilekçelerini simgeleyen kurumsal tazminat hukuku görseli.

Alışveriş merkezlerinde, restoranlarda, otellerde veya gece kulüplerinde anahtarı teslim edilen aracın vale veya otopark görevlisi tarafından duvara, sütuna ya da başka bir araca çarpılması, izinsiz kullanılması veya çalınması günlük hayatta sıkça karşılaşılan bir mağduriyettir. Olayın ardından işletmeler genellikle "Vale hizmeti taşeron şirkete aittir, sorumluluk kabul etmiyoruz" veya "Fişin arkasında 'oluşacak hasarlardan işletmemiz sorumlu değildir' yazıyor" gibi savunmalarla sorumluluktan kaçınmaya çalışır. Arama motorlarında vatandaşlar tarafından en çok araştırılan valeye verilen araç kaza yaparsa ne yapılır sorusu; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) uyarınca kurulan saklama (vedia) ilişkisini, işletme ile vale şirketinin müteselsil sorumluluğunu ve talep edilebilecek tazminat kalemlerini doğrudan ilgilendirir.

Yargıtay emsal içtihatları doğrultusunda; vale hizmetinde hukuki sorumluluğun esaslarını, araç sahibinin haklarını ve dava usulünü inceliyoruz.

1. Hukuki İlişkinin Niteliği: Vale Hizmeti Bir Vedia (Saklama) Sözleşmesidir

Aracın anahtarının vale veya otopark görevlisine teslim edilmesiyle birlikte, taraflar arasında hukuken bir vedia (saklama) sözleşmesi kurulmuş sayılır:

  • Özen ve Koruma Yükümlülüğü: Araç sahibi ile işletme ve vale şirketi arasında kurulan bu akdi ilişki gereğince; görevli aracı teslim aldığı andan itibaren güvenle saklamak, özenle korumak, uygun şekilde kilitlemek, anahtarı üçüncü kişilerin erişemeyeceği yerde muhafaza etmek ve aracı aldığı gibi eksiksiz ve hasarsız olarak malikine teslim etmekle yükümlüdür (Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2017/3076, K. 2018/498; Yargıtay 17. HD, E. 2012/11660, K. 2013/7329).

  • "Sorumluluk Kabul Edilmez" Maddeleri Geçersizdir: Vale fişlerine, biletlere veya otopark tabelalarına yazılan "Oluşabilecek kaza, hasar ve çalınmalardan müessesemiz sorumlu değildir" şeklindeki kayıtlar, TBK'nın genel işlem koşulları ve tüketici mevzuatı gereğince kesin hükümsüzdür (yok hükmündedir).

  • İşletme ve Vale Şirketinin Sözleşmesi Araç Sahibini Bağlamaz: AVM, otel veya restoranın vale hizmetini bir dış şirkete devretmiş olması araç sahibinin haklarını etkilemez. Ana işletme ile alt yüklenici (taşeron vale firması) arasındaki iç sözleşme ilişkisi araç sahibine karşı ileri sürülemez (Yargıtay 11. HD, E. 2016/4685, K. 2017/2691).

Vale görevlisinin kusuruyla (örneğin otoparkta sütuna çarpması, manevra hatası yapması veya aracı dışarıda izinsiz kullanırken kazaya karışması) araçta hasar meydana geldiğinde araç sahibi şu kalemleri talep edebilir:

1.Maddi Hasar ve Onarım Masrafı:1. Kalem.

Aracın yetkili veya özel serviste kaporta, boya, mekanik parçalar ve işçilik dahil olmak üzere orijinal parçalarla onarımına ilişkin fiili tamir bedeli talep edilir.

2.Araç Değer Kaybı Tazminatı:2. Kalem.

Araç kusursuz şekilde onarılsa dahi, kaza ve tramer kaydı oluşması nedeniyle ikinci el piyasa değerinde düşüş meydana gelir. Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre; aracın kaza tarihindeki hasarsız piyasa rayiç değeri ile onarıldıktan sonraki rayiç değeri arasındaki fark (değer kaybı) uzman bilirkişi raporuyla tespit ettirilerek sorumlulardan tahsil edilir.

3.İkame Araç Bedeli (Araçtan Mahrumiyet Zararı):3. Kalem.

Aracın serviste kaldığı makul tamir süresi boyunca araç sahibi aracını kullanamamaktan doğan ulaşım mahrumiyeti zararı ile kiralık araç (ikame araç) bedelini fatura veya bilirkişi tespitiyle isteyebilir.

Meydana gelen zararın tahsilinde araç sahibi tek bir kişiye bağlı kalmak zorunda değildir:

  • Müteselsil Sorumluluk İlkesi: Araç sahibi; kazayı bizzat yapan vale çalışanından, vale hizmetini yürüten şirketten ve hizmetin sunulduğu ana işletmeden (AVM, restoran, otel veya işletme sahibinden) zararın tamamını müştereken ve müteselsilen (zincirleme olarak) talep edebilir (Yargıtay 11. HD, E. 2016/4685, K. 2017/2691; Yargıtay 17. HD, E. 2015/2306, K. 2015/10864).

  • Manevi Tazminat İstenebilir mi? Kural olarak sırf araç hasarına dayalı mala zarar verme durumlarında kişilik haklarına saldırı bulunmadığından Yargıtay manevi tazminat taleplerini reddetmektedir (Yargıtay 17. HD, E. 2010/9899, K. 2011/2025).

  • Kaskodan Hasarın Alınması: Araç sahibi dilerse hasar onarım bedelini kendi kasko poliçesi üzerinden karşılatabilir.

  • Kaskonun Rücu Hakkı: Sigorta şirketi hasarı ödedikten sonra Türk Ticaret Kanunu m. 1472 uyarınca sigortalısının haklarına halef olur ve ödediği tamirat bedelini vale şirketine ve ana işletmeye rücuen tazminat davası açarak tahsil eder (Yargıtay 17. HD, E. 2014/13807, K. 2014/11931; E. 2009/6157, K. 2009/8494).

  • Değer Kaybı Kasko Dışında Kalır: Kasko poliçeleri kural olarak değer kaybını ve ikame araç mahrumiyetini kapsamaz. Bu nedenle araç sahibi, kaskonun karşılamadığı değer kaybı ve araç mahrumiyeti zararlarını işletmeden ve vale şirketinden doğrudan dava yoluyla talep edebilir (Yargıtay 17. HD, E. 2015/2306, K. 2015/10864).

  • Olay Anında Tutanak Tutulması: Araç teslim alınırken hasar fark edildiği anda araç teslim alanından çıkarılmadan durum derhal tutanağa bağlanmalı, vale teslim fişi saklanmalı, güvenlik kamera kayıtlarının silinmemesi için işletmeye yazılı bildirim yapılmalı ve polis/jandarma çağrılarak hasar tespit tutanağı tanzim ettirilmelidir.

  • Görevli Mahkeme: Araç sahibinin aracı ticari bir amaçla değil kişisel ihtiyaçları doğrultusunda kullanması durumunda, vale hizmeti tüketici işlemi niteliğinde olduğundan açılacak tazminat davalarında Tüketici Mahkemesi görevlidir (parasay sınırına göre Tüketici Hakem Heyeti) (Yargıtay 17. HD, E. 2016/1209, K. 2016/2293).


bottom of page