Instagram Üzerinden Yapılan Satışlar Hukuken Geçerli mi?

Instagram ve benzeri sosyal medya platformları üzerinden yapılan satışlar, günümüzde oldukça yaygın hale gelmiştir. Ancak uygulamada sıkça karşılaşılan soru şudur:“Instagram’dan yapılan bir satış gerçekten bağlayıcı mı, yoksa sadece mesajlaşmadan mı ibaret?”

Yargıtay kararları ve Türk Borçlar Hukuku ilkeleri açık bir cevap vermektedir: Instagram üzerinden yapılan satışlar, gerekli şartların varlığı halinde hukuken geçerli ve bağlayıcı sözleşmeler niteliğindedir.

Instagram Üzerinden Yapılan Satışlarda Sözleşme Nasıl Kurulur?

Türk hukukunda bir satış sözleşmesinin kurulabilmesi için kural olarak özel bir şekil şartı aranmaz. Tarafların karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarının bulunması yeterlidir. Yargıtay içtihatlarında da açıkça vurgulandığı üzere, satış sözleşmesi yazılı bir metne bağlanmak zorunda değildir.

Bu çerçevede Instagram üzerinden yapılan yazışmalar, ürün ilanları, fiyat teklifleri ve “satın alıyorum” şeklindeki kabul beyanları; icap ve kabul olarak değerlendirilmekte, taraflar esaslı unsurlarda anlaştığı anda sözleşme kurulmuş sayılmaktadır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, internet siteleri ve dijital platformlardaki satış ilanlarını “aleni icap” olarak nitelendirmekte; tüketicinin bu teklifi kabul etmesiyle sözleşmenin kurulduğunu kabul etmektedir.

Yazılı Sözleşme Olmadan Satış Geçerli Olur mu?

Instagram üzerinden yapılan satışlarda, işlemin geçerli olması için yazılı bir sözleşme imzalanması şart değildir. Yargıtay kararlarında, tüketici işlemi niteliği taşıyan satışlarda yazılılık şartının kural olarak aranmadığı istikrarlı biçimde kabul edilmektedir.

Ancak taksitli satışlar gibi bazı özel sözleşme türlerinde, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun gereği yazılı şekil şartı gündeme gelebilir. Bu tür istisnalar dışında, Instagram mesajları, ödeme dekontları ve teslimat kayıtları birlikte değerlendirildiğinde geçerli bir sözleşme ilişkisinin varlığı kabul edilmektedir.

Instagram Satışları Mesafeli Satış Sayılır mı?

Sosyal medya üzerinden yapılan satışlar, hukuki nitelik olarak mesafeli satış sözleşmesi kapsamındadır. Çünkü taraflar fiziksel olarak karşı karşıya gelmeden, elektronik iletişim araçları vasıtasıyla sözleşme kurmaktadır.

Bu durum, satıcı açısından ciddi yükümlülükler doğurmaktadır. Satıcının tüketiciyi açık ve anlaşılır şekilde bilgilendirmesi, cayma hakkı konusunda aydınlatma yapması ve teslimatın gerçekleştiğini ispatlayabilmesi gerekmektedir. Yargıtay kararlarında, mesafeli satışlarda ispat yükünün ağırlıklı olarak satıcıya ait olduğu açıkça vurgulanmaktadır.

Tüketici, yasal şartlar mevcutsa 14 gün içinde cayma hakkını kullanabilir. Usulüne uygun bilgilendirme yapılmaması halinde, satıcının sözleşmeden doğan hak iddiaları zayıflamaktadır.

Aracı Platformların ve Kayıtların Önemi

Instagram doğrudan bir pazar yeri olmasa da, sosyal medya üzerinden yürütülen satışlarda dijital kayıtlar büyük önem taşır. Yazışmalar, ilan içerikleri, ödeme hareketleri ve kargo bilgileri, uyuşmazlık halinde delil olarak kullanılmaktadır.

Yargıtay, aracı hizmet sağlayıcıların bulunduğu modellerde bu platformların kayıt tutma yükümlülüğüne dikkat çekmekte; sözleşmenin varlığının bu kayıtlarla ispatlanabileceğini kabul etmektedir. Instagram satışlarında da benzer şekilde, dijital veriler sözleşmenin ispatında belirleyici rol oynamaktadır.

Uyuşmazlık Halinde Hangi Mahkeme Görevli?

Instagram üzerinden yapılan bir satışta taraflardan biri tüketici, diğer taraf ise ticari veya mesleki amaçla satış yapan kişi ise, uyuşmazlıklar kural olarak Tüketici Mahkemelerinde görülür. Satışın yazılı bir sözleşmeye dayanmaması veya usule uygun yapılmaması, bu görevi ortadan kaldırmaz.

Yargıtay, işlemin tüketici işlemi niteliği taşıması halinde, “harici” olarak kurulan sözleşmelerde dahi Tüketici Mahkemelerinin görevli olduğunu istikrarlı biçimde kabul etmektedir.

Instagram Satışlarında Dolandırıcılık Riski ve Cezai Sorumluluk

Sosyal medya satışlarının hukuken geçerli olması, bu alanın risksiz olduğu anlamına gelmez. Özellikle sahte ilanlar verilmesi, bedelin tahsil edilmesine rağmen ürünün gönderilmemesi gibi durumlar ceza hukuku açısından ağır sonuçlar doğurabilmektedir.

Yargıtay Ceza Daireleri, sosyal medya üzerinden yapılan bu tür eylemleri, bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılması suretiyle nitelikli dolandırıcılık kapsamında değerlendirmektedir. Bu durumda yalnızca hukuki değil, aynı zamanda cezai sorumluluk da gündeme gelmektedir.

Yargıtay kararları ışığında değerlendirildiğinde; Instagram üzerinden yapılan satışlar, tarafların dijital ortamda icap ve kabul beyanlarının örtüşmesiyle hukuken geçerli bir sözleşme meydana getirir. Bu sözleşmeler kural olarak yazılı şekle tabi değildir. Ancak mesafeli satış hükümleri, tüketicinin korunması, cayma hakkı ve satıcının ispat yükümlülüğü büyük önem taşımaktadır.

Uyuşmazlık halinde mesajlaşmalar, ödeme kayıtları ve ilan içerikleri esas alınmakta; işlemin niteliğine göre tüketici hukuku hükümleri uygulanmaktadır.