top of page

Fatura Tebliğ Edildiğinde İtiraz Edilmezse Borç Kabul Edilmiş Sayılır mı?

16 saat önce
4 dakikada okunur
e-Fatura ve sevk irsaliyesi evraklarını, ticari defter kayıtlarını, Türk Ticaret Kanunu mevzuat kitaplarını ve fatura tebliğ edildiğinde itiraz edilmezse borç kabul edilmiş sayılır mı konusu kapsamında Asliye Ticaret Mahkemesi'ne sunulan itirazın iptali ve menfi tespit dava dilekçelerini simgeleyen kurumsal ticaret ve icra hukuku görseli.

Ticari hayatta ve şirketler arası ilişkilerde en sık karşılaşılan uyuşmazlıklardan biri, tebliğ edilen bir faturaya süresinde itiraz edilmemesinin doğurduğu hukuki sonuçlardır. Pek çok tacir veya işletme, adına düzenlenen bir faturayı teslim aldığında 8 gün içinde itiraz etmezse borcu bütünüyle kabul etmiş sayılacağı korkusuna kapılmakta; alacaklılar ise yalnızca faturayı tebliğ edip itiraz edilmediğini öne sürerek icra takibine girişebilmektedir. Arama motorlarında şirket yetkilileri, muhasebeciler ve avukatlar tarafından en çok sorgulanan fatura tebliğ edildiğinde itiraz edilmezse borç kabul edilmiş sayılır mı sorusu; 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun (TTK) 21. maddesinin 2. fıkrasını, ispat yükünün yer değiştirmesini ve faturanın kesin bir borç ikrarı teşkil edip etmediğini doğrudan ilgilendirir.

Yargıtay Dairelerinin yerleşik içtihatları çerçevesinde; 8 günlük itiraz süresini, sözleşme ilişkisi ile mal/hizmet tesliminin ispatı zorunluluğunu ve ticari defterlerin delil gücünü inceliyoruz.

1. Fatura Tebliğ Edildiğinde İtiraz Edilmezse Borç Kabul Edilmiş Sayılır Mı? Yasal Düzenleme ve Temel İlke: Kesin İkrar Değil, Adi Karine

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 21. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca:

"Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır."

Kanundaki bu hüküm, faturaya süresinde itiraz edilmemesini doğrudan ve kesin bir "borç ikrarı" haline getirmez. Yargıtay içtihatlarında bu kuralın sınırları şu şekilde çizilmiştir:

  • İspat Yükünün Yer Değiştirmesi: TTK m. 21/2'de yer alan 8 günlük süre, hak düşürücü süre veya zamanaşımı değildir. Yalnızca ispat yükünün yer değiştirmesi sonucunu doğurur (Yargıtay 23. HD, E. 2014/2171, K. 2014/7539).

  • Aksi İspat Edilebilir Adi Karine: Süresinde itiraz edilmemesi halinde yalnızca faturanın içeriğinin kabul edildiğine yönelik yasal bir karine doğar. Bu karine kesin delil olmayıp, aksi her türlü yasal delille ispatlanabilen adi bir karinedir (Yargıtay HGK, E. 2019/5, K. 2022/90; Yargıtay 6. HD, E. 2023/574, K. 2024/1479). Karinenin aksini ispat yükü ise itiraz etmeyen muhataba geçer.

Bir kimsenin adına tebliğ edilen faturaya 8 gün içinde itiraz etmemiş olması, tek başına borcun varlığını kanıtlamaya yetmez. Yargıtay kararlarında faturanın hüküm ifade edebilmesi için iki zorunlu koşul aranır:

A. Taraflar Arasında Akdi (Sözleşme) İlişkinin Kanıtlanması

Fatura tek taraflı düzenlenen bir belgedir; sözleşmenin kendisi değildir. Dolayısıyla faturaya itiraz edilmemiş olması, taraflar arasında bir sözleşme kurulduğunu kendiliğinden ispatlamaz:

  • Muhatap, faturayı düzenleyen kişiyle hiçbir ticari ve sözleşmesel bağı bulunmadığını ileri sürerek akdi ilişkiyi inkâr ederse, alacaklı faturaya itiraz edilmediğine dayanamaz (Yargıtay 11. HD, E. 2022/1255, K. 2023/6772).

  • Alacaklı öncelikle yazılı sözleşme, sipariş formu, e-posta veya banka dekontları gibi delillerle aralarındaki hukuki ilişkiyi ispatlamak zorundadır (Yargıtay HGK, E. 2011/472, K. 2011/608).


B. Malın Teslim Edildiğinin veya Hizmetin İfa Edildiğinin İspatı

Faturaya mücerret olarak itiraz edilmemiş olması, faturada yazılı malın alıcıya teslim edildiğini veya hizmetin fiilen görüldüğünü kanıtlamaz:

  • Satıcı veya yüklenici; faturada yazılı malı alıcıya teslim ettiğini sevk irsaliyesi, teslim tesellüm tutanağı veya yetkili personel imzasıyla ayrıca ispatlamakla yükümlüdür (Yargıtay 11. HD, E. 2024/6090, K. 2025/3953).

  • Malın teslim edildiği veya hizmetin verildiği kanıtlanamazsa, faturaya 8 gün içinde itiraz edilmemiş olsa dahi alacak davası veya icra takibi reddedilir.

Süresinde itiraz edilmemesinden doğan karine, faturanın yalnızca "olağan içeriği" (münderecatı) bakımından sonuç doğurur:

  • Olağan İçerik Neleri Kapsar? Satım veya hizmet sözleşmesine konu malın/işin cinsi, türü, adedi, birim fiyatı ve toplam bedeli gibi unsurlar faturanın mutat içeriğidir. Süresinde itiraz edilmezse bu miktarlar ve birim fiyatlar kesinleşir (Yargıtay 15. HD, E. 2019/1984, K. 2020/62).

  • Olağan Dışı Kayıtlar Bağlayıcı Değildir: Faturanın alt kısmına veya arka yüzüne tek taraflı olarak eklenen; sözleşmede kararlaştırılmamış vade farkı, faiz oranı, kâr marjı, cezai şart veya mükerrer masraf kalemleri olağan içerik sayılmaz. Muhatap 8 gün içinde itiraz etmese dahi bu olağan dışı kayıtları kabul etmiş sayılmaz ve ispat yükü yer değiştirmez (Yargıtay HGK, E. 2023/793, K. 2024/149; Yargıtay 6. HD, E. 2023/2950, K. 2024/1852).

Fatura tebliğ edildikten sonra muhatabın tutumu, alacağın kesinleşmesinde belirleyicidir:

  • Ticari Defterlere İşlenen Fatura: Muhatap faturaya 8 gün içinde itiraz etmemiş ve üstelik bu faturayı kendi yasal ticari defterlerine kaydedip Ba formunda vergi dairesine bildirmişse; HMK m. 222 gereğince alacak kesin olarak ispatlanmış kabul edilir. Borçlu artık malın teslim edilmediğini veya borcun doğmadığını ileri süremez (Yargıtay 23. HD, E. 2016/8580, K. 2020/635; Yargıtay 11. HD, E. 2021/453, K. 2022/5075).

  • Likit Alacak Niteliği: Faturaya yasal sürede itiraz edilmemesi ve defter kayıtlarıyla uyuşması halinde alacak "likit" (belirlenebilir) nitelik kazanır. Bu durumda faturayı ödemeyen borçlu aleyhine açılan itirazın iptali davalarında mahkemece borçlu aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilir (Yargıtay 6. HD, E. 2022/255, K. 2023/266).

  • Usulüne Uygun Tebliğ Şartı: 8 günlük itiraz süresinin başlayabilmesi için faturanın muhataba usulüne uygun tebliğ edildiğinin alacaklı tarafından kanıtlanması şarttır. Tebliğ tarihi ispatlanamayan faturaya dayanılarak karine işletilemez (Yargıtay HGK, E. 2011/472, K. 2011/608; E. 2019/5, K. 2022/90).

  • İtiraz Şekli (TTK m. 18/3): Tacirler arasında faturaya yapılacak itirazın geçerli olabilmesi için TTK m. 18/3 gereğince noter aracılığıyla ihtarname gönderilmesi, taahhütlü mektup, telgraf veya güvenli elektronik imza kullanılarak KEP (Kayıtlı Elektronik Posta) üzerinden bildirilmesi gerekir.

  • e-Fatura ve e-Arşiv Faturalarda: Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) e-Fatura sisteminde ticari fatura senaryosunda faturanın sisteme düştüğü tarihten itibaren 8 gün içinde sistem üzerinden "Red" butonuna basılarak itiraz edilmeli; temel faturalarda ise süresinde noter veya KEP üzerinden itiraz iletilmelidir.



bottom of page