Uçak Bileti İptali ve Rötar Nedeniyle Tazminat Hakları nelerdir?

Uçak Bileti İptali ve Rötar Nedeniyle Tazminat Hakları nelerdir? Havalimanında beklemek, planların altüst olması ve kaçırılan bağlantılı uçuşlar... Seyahatlerin en can sıkıcı anları kuşkusuz uçuş iptalleri ve rötarlardır. Ancak bu gibi durumlarda "kaderine razı gelmek" yerine yasal haklarınızı bilmek, yaşadığınız mağduriyeti en azından maddi olarak telafi etmenizi sağlar.

Güncel yargı kararları ve mevzuat ışığında uçuş iptali ile rötar durumlarında sahip olduğunuz tazminat haklarını kapsamlı bir rehber haline getirdik.

1. Uçak Bileti İptali veya Rötar Nedeniyle Tazminat Hususunda: Uçuş İptali Durumunda Yolcu Hakları

Uçuşunuzun iptal edilmesi durumunda haklarınız, "Havayolu ile Seyahat Eden Yolcuların Haklarına Dair Yönetmelik" (SHY-YOLCU) kapsamında güvence altındadır.

Sabit Tazminat Tutarları

Yönetmeliğin 6. ve 8. maddeleri uyarınca, uçağın iptal edilmesi halinde uçuş mesafesine göre belirlenmiş olan "sabit" tazminat hakkınız doğar:

Uçuş Türü / Mesafe	Tazminat Tutarı	Emsal Karar
İç Hat Uçuşları	100 Euro karşılığı Türk Lirası	Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi (18.10.2022, 2021/591 E. - 2022/734 K.)
Dış Hat (1500-3500 km arası)	400 Euro karşılığı Türk Lirası	Yargıtay 11. Hukuk Dairesi (27.01.2022, 2021/3736 E. - 2022/704 K.)

Maddi ve Manevi Zararların Tazmini

Sabit tazminatın yanı sıra yolcular; bilet bedelinin iadesi, havalimanına gidiş-dönüş ulaşım masrafları (taksi vb.), konaklama ve yemek giderleri gibi somut zararlarını da talep edebilirler (Yargıtay 11. HD, 05.03.2015, 2014/18302 E. - 2015/2987 K.).

Manevi Tazminat Notu: Uçuş iptali tek başına manevi tazminat hakkı doğurmaz. Ancak seyahat özgürlüğünün kısıtlanması veya ağır bir mağduriyetin (kişilik haklarının zedelenmesi) ispatlanması halinde mahkemeler manevi tazminata hükmedebilmektedir (Ankara 11. ATM, 24.12.2021, 2021/627 E. - 2021/998 K.).

2. Uçuş Tehiri (Rötar) Durumunda Haklarınız

Hukuk sistemimizde rötar ile iptal birbirinden keskin çizgilerle ayrılmaktadır.

• Hizmet Hakkı: Rötar durumunda yönetmelik; yolculara yeme-içme, iletişim ve güzergah değişikliği gibi hizmet hakları tanımıştır. Ancak rötar, iptal gibi doğrudan bir "sabit tazminat" hakkı doğurmaz (Danıştay 10. Daire, 05.10.2020, 2015/4595 E. - 2020/3452 K.).

• 5 Saatlik Rötar Kuralı: Uçuşun 5 saat tehir edilmesi, yolcuya taşıyıcıdan yardım talep etme hakkı verir ancak bu uçuşun iptal edildiği anlamına gelmez (Yargıtay 11. HD, 27.01.2022, 2021/3736 E. - 2022/704 K.).

• Montreal Konvansiyonu ve Gerçek Zarar: Uluslararası uçuşlarda taşıyıcı, gecikmeden doğan gerçek zararlardan sorumludur. Örneğin teknik arıza nedeniyle yaşanan 24 saatlik gecikmede oluşan bilet farkı ve diğer masraflar maddi tazminat olarak kabul edilmiştir (Bakırköy 7. ATM, 08.11.2023, 2023/270 E. - 2023/1143 K.).

3. Havayolu Şirketi Hangi Durumlarda Tazminattan Kurtulur?

Havayolu şirketleri, iptal veya gecikmenin kendi kusurlarından kaynaklanmadığını ispatlamak zorundadır.

• Teknik Arızalar: Genellikle taşıyıcının sorumluluğunda kabul edilir. Arızanın "olağanüstü bir hal" olduğunu ispat yükü havayolu şirketindedir.

• Mücbir Sebepler: Kuş çarpması gibi öngörülemez durumlar mücbir sebep sayılabilir. Bu durumda şirket yönetmelik gereği sabit tazminatı ödemişse ek talepler reddedilebilir (Bakırköy 5. ATM, 05.03.2019, 2018/356 E. - 2019/278 K.).

• Hava Muhalefeti: Kar yağışı gibi durumların gerçekten uçuşa engel olup olmadığı uzman bilirkişi raporuyla teyit edilmelidir (Yargıtay 11. HD, 18.03.2013, 2012/10075 E. - 2013/5214 K.).

4. Özel Durumlar: Overbooking ve Engelli Yolcu Hakları

• Overbooking (Fazla Rezervasyon): Kapasite üzerinde bilet satışı nedeniyle uçağa kabul edilmemeniz durumunda, iptal hakları ile aynı tazminatlara (100 - 400 Euro) hak kazanırsınız (İstanbul 18. ATM, 28.12.2018, 2018/640 E. - 2018/1428 K.).

• Engelli Yolcu Hakları: Hareket kabiliyeti kısıtlı olmadığı halde güvenlik bahanesiyle uçağa alınmayan yolcular için hem maddi hem de onur kırıcı muamele nedeniyle manevi tazminat kararları mevcuttur (Antalya 2. ATM, 25.01.2022, 2021/492 E. - 2022/62 K.).

5.Görevli Mahkeme Hangisidir?

Yolcu eğer "tüketici" sıfatıyla hareket ediyorsa davalar Tüketici Mahkemelerinde açılmalıdır. Ancak seyahat profesyonel bir amaçla (örneğin turist rehberliği) yapılıyorsa Asliye Ticaret Mahkemeleri görevlidir (Antalya BAM 5. HD, 07.02.2023, 2023/100 E. - 2023/104 K.).

Havayolu şirketleri çoğu zaman "operasyonel nedenler" diyerek talepleri geri çevirse de, yukarıdaki mahkeme künyeleri haklarınızın yasal zeminini oluşturmaktadır. Uçuşunuzla ilgili bir hak kaybı yaşadığınızı düşünüyorsanız, süreci bir profesyonelle yönetmek tazminat şansınızı artıracaktır.